» قانون حمایت از اطفال و نوجوانان

قانون حمایت از اطفال و نوجوانان

قانون حمایت از اطفال و نوجوانان

آیین نامه اجرایی ماده (۶) قانون حمایت از اطفال و نوجوانان


وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی ـ وزارت آموزش و پرورش ـ وزارت کشور

وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی ـ وزارت ورزش و جوانان ـ وزارت امور خارجه

وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات ـ وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی

سازمان برنامه و بودجه کشور ـ سازمان بهزیستی‌کشور

معاونت علمی‌وفناوری رئیس‌جمهور ـ معاونت رئیس‌جمهور در امور زنان و خانواده

سازمان زندان­ها و اقدامات تأمینی و تربیتی کشور ـ سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران


هیأت وزیران در جلسه ۳۰/۳/۱۴۰۰ به پیشنهاد شماره ۱۷۳۵۲۵ مورخ ۲۶/۹/۱۳۹۹ وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی و به استناد ماده (۶) قانون حمایت از اطفال و نوجوانان ـ مصوب ۱۳۹۹ـ ، آیین­‌نامه اجرایی ماده یادشده را به شرح زیر تصویب کرد:


آیین­‌نامه اجرایی ماده (۶) قانون حمایت از اطفال و نوجوانان


فصل اول: کلیات     


ماده ۱ـ در این آیین­‌نامه اصطلاحات زیر در معانی مشروح مربوط به کار می­روند:


۱ـ قانون: قانون حمایت از اطفال و نوجوانان ـ مصوب ۱۳۹۹ـ .


۲ـ طفل و نوجوان: طفل و نوجوان موضوع بندهای (الف) و (ب) ماده (۱) قانون.


۳ـ طفل و نوجوان در معرض خطر: طفل و نوجوانی که با توجه به ماده (۳) قانون در معرض بزه­‌دیدگی یا ورود آسیب به سلامت جسمی، روانی، اجتماعی، اخلاقی، امنیت و یا وضعیت آموزشی وی قرار گرفته است.


۴ـ طفل و نوجوان بزه‌دیده: طفل و نوجوانی که از وقوع جرم متحمل ضرر و زیان شده است.


۵ ـ خانواده: گروهی متشکل از دو نفر یا بیشتر که به دلیل قرابت سببی یا نسبی و یا بر اساس حکم دادگاه (درخصوص سرپرستی و قیومیت) در کنار هم زندگی می­کنند. مسئولیت حفظ، نگهداری، تربیت، مراقبت، تغذیه و رشد طفل و نوجوان بر عهده پدر و مادر است. در صورت جدایی والدین یا بی­سرپرستی و یا بدسرپرستی طفل و نوجوان، مسئولیت­های فوق حسب مورد بر عهده شخصی است که به موجب قانون یا بر اساس حکم دادگاه، وظایف مزبور را بر عهده دارد و اعم از پدر، مادر، جد پدری، وصی منصوب از جانب ولی قهری، قیم، پدرخوانده یا مادر خوانده می­باشد.


۶ ـ گروه تخصصی (اورژانس اجتماعی): جمعی از کارشناسان شامل مدیر مرکز،


مددکار اجتماعی و رو‌انشناس و حسب مورد سایر متخصصان مانند رو‌انپزشک، پزشک، پرستار، کارشناس حقوقی و مربی که به صورت ثابت یا سیار و حضوری یا غیرحضوری به ارایه خدمات تخصصی به طفل و نوجوان در معرض خطر و یا خانواده و‌ی می‌پردازند.


۷ـ شناسایی: تشخیص طفل و نوجوان در معرض خطر یا بزه­‌دیده، توسط


مددکاران اجتماعی بهزیستی و سایر مراجع ذی­صلاح.


۸ ـ پذیرش: تشکیل پرونده، بررسی وضعیت مخاطره­آمیز و طبقه­بندی آن، برقراری ارتباط حرفه­ای با طفل و نوجوان و خانواده وی و جلب اعتماد آنان به منظور ارایه خدمات حمایتی و توانمندسازی.


۹ـ حمایت: مداخله و اقدامات لازم برای رفع خطر، پیشگیری از آسیب، کاهش آسیب، پیشگیری از وقوع جرم و ارایه خدمات تخصصی به طفل و نوجوان در معرض خطر یا بزه­‌دیده و خانواده وی.


۱۰ـ نگهداری: مراقبت از طفل و نوجوان در معرض خطر یا بزه­‌دیده در خانواده، خانواده جایگزین یا مراکز نگهداری.


۱۱ـ توانمندسازی: مجموعه خدماتی که با هدف رشد و تکامل همه جانبه، تحقق زندگی شایسته یا با حداقل و‌ابستگی به منابع حمایتی و ارتقای توانایی­ها و مهارت­های آموزشی، اجتماعی و حرفه‌آموزی به طفل و نوجوان، خانواده یا اشخاص تأثیرگذار بر و‌ی ارایه می‌شود.


۱۲ـ پیگیری: سلسله اقداماتی که به منظور پیشگیری از برو‌ز مجدد مشکل برای طفل و نوجوان پس از فرایند حمایت، توانمندسازی یا نگهداری از طریق ارتباط با وی یا خانواده و سایر اشخاص مرتبط توسط مددکار اجتماعی نهادهای حامی انجام می‌شود.


۱۳ـ نهادهای حمایتی: کلیه دستگاه­‌ها و سازمان­های دولتی و غیردولتی که به موجب قانون، اساسنامه یا وظایف سازمانی، مکلف به ارایه تمام یا بخشی از خدمات موضوع این آیین­‌نامه هستند، مانند سازمان بهزیستی کشور، کمیته امداد امام‌خمینی(ره)، مؤسسات خیریه و تشکل­های مردم­نهاد فعال در حوزه کودکان، شهرداری، سازمان بسیج مستضعفین، بنیاد مستضعفان و ستاد اجرایی فرمان حضرت امام خمینی (ره).


۱۴ـ پایگاه ملی رفاه ایرانیان: بانک اطلاعاتی کلیه ایرانیان مستقر در وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی موضوع بند (م) ماده (۱۶) قانون ساختار نظام جامع رفاه و تأمین اجتماعی ـ مصوب۱۳۸۳ـ و آیین‌نامه اجرایی مربوط و مصوبه شماره ۱۴۳۹/۲۰۰ مورخ ۱۱/۶/۱۳۹۸ کارگروه تعامل­پذیری دولت الکترونیکی کشور که تجمیع­کننده اطلاعات اقتصادی ـ اجتماعی ایرانیان از دستگاه­‌های مختلف می­باشد.


۱۵ـ سازمان بهزیستی: سازمان بهزیستی کشور.


۱۶ـ نیروی انتظامی: نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران.


۱۷ـ مرجع ملی حقوق کودک: مرجع ملی کنوانسیون حقوق کودک در ایران، مستقر در وزارت دادگستری.


ماده۲ـ برای دستیابی به اهداف این قانون رعایت اصول زیر در خصوص اطفال و نوجوانان در معرض خطر یا بزه­‌دیده الزامی است:


۱ـ تضمین بقا، رشد، امنیت و ارتقای سلامت جسمی، روانی، اجتماعی و معنوی طفل و نوجوان.


۲ـ احترام به کرامت ذاتی، رعایت آزادی­های مشروع و حقوق بشر.


۳ـ رعایت موازین دینی و آموزه­‌های اسلامی.


۴ـ اولویت مصلحت و غبطه طفل و نوجوان.


۵ ـ رعایت اصول اخلاق حرفه­ای.


۶ ـ حفظ حریم خصوصی طفل و نوجوان و خانواده وی.


۷ـ برخورد برابر و بدون تبعیض از حیث رنگ، نژاد، مذهب، زبان، سلامت، جنسیت، قومیت، ملیت، وضعیت خانوادگی و نظایر آن.


۸ ـ مشارکت طفل و نوجوان در امور مربوط به خود و توجه به دیدگاه­‌های وی.


۹ـ اولویت حفظ طفل و نوجوان درکانون خانواده.


۱۰ ـ توسعه توانمندی­ها و مهارت­های فردی، آموزشی، اجتماعی وحرفه­ای طفل و نوجوان.


۱۱ـ توجه به شرایط و اقتضائات سن، جنسیت، شخصیت و نیازهای عمومی دوران رشد.


۱۲ـ توجه به مسایل و شرایط قومی، مذهبی، فرهنگی، زبانی، اجتماعی و اقتصادی طفل و نوجوان و خانواده وی.


فصل دوم: اقدامات پیشگیرانه و حمایتی


ماده۳ـ سازمان بهزیستی، مسئولیت اصلی حمایت از اطفال و نوجوانان در معرض خطر و بزه­‌دیده را برعهده دارد و مکلف است با مشارکت و همکاری تمامی دستگاه ‎ های اجرایی موضوع ماده (۵) قانون مدیریت خدمات کشوری ـ مصوب ۱۳۸۶ـ به ویژه دستگاه­‌های مقرر در ماده (۶) قانون و همچنین سایر نهادهای حمایتی و با استفاده از مددکاران اجتماعی و در قالب گروه­‌های تخصصی سیار یا مستقر فوریت­های خدمات اجتماعی نسبت به شناسایی، پذیرش، حمایت، نگهداری و توانمندسازی اطفال و نوجوانان موضوع قانون اقدام کند.


ماده۴ـ مددکاران اجتماعی بهزیستی یا مأموران نیروی انتظامی مکلفند در موارد مشاهده طفل و نوجوان بدون همراهی والدین، اولیا یا سرپرست قانونی در وضعیت مخاطره­آمیز، نسبت به ثبت اطلاعات و شناسایی خانواده وی اقدام و در صورت عدم نیاز به اقدامات حمایتی، وی را به خانواده تحویل و موارد خطر را به آنها تذکر دهند و در صورت نیاز به حمایت، طفل و نوجوان را به پایگاه­‌های بهزیستی معرفی کنند.


ماده۵ ـ سازمان بهزیستی علاوه بر موارد مذکور در ماده (۴) این آیین­‌نامه، به یکی از روش­های زیر طفل و نوجوان در معرض خطر یا بزه­‌دیده را شناسایی می­نماید:


۱ـ تقاضای کتبی یا شفاهی یا مراجعه طفل و نوجوان به تنهایی یا به همراه سایر اشخاص به مراکز فوریت­های خدمات اجتماعی (مراکز مداخله در بحران، خط تلفن اورژانس اجتماعی (۱۲۳)، پایگاه­‌های خدمات اجتماعی و خدمات سیار اورژانس اجتماعی) یا ادارات بهزیستی.


۲ـ معرفی توسط دستگاه­‌های اجرایی موضوع ماده (۶) قانون شامل وزاتخانه­‌های آموزش و پرورش، کشور، تعاون، کار و رفاه اجتماعی، بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، سازمان زندان­ها و اقدامات تأمینی و تربیتی کشور، شهرداری­ها و دهیاری­ها و واحدهای سازمانی آنها.


۳ـ اعلام یا گزارش افراد یا دستگاه­‌ها و سازمان­های دولتی یا غیردولتی مانند دفاتر حمایت از اطفال و نوجوانان دادگستری یا مراجع قضایی، مرجع ملی حقوق کودک، معاونت رئیس‌جمهور در امور زنان و خانواده، سازمان­های مردم­نهاد و انجمن­های علمی و صنفی مرتبط با اجرای قانون.


ماده۶ ـ مددکاران اجتماعی مراکز فوریت­های خدمات اجتماعی پس از شناسایی طفل و نوجوان در معرض خطر یا بزه­‌دیده، نسبت به تشکیل پرونده و ثبت مشخصات طفل و نوجوان و سایر اطلاعات مربوط بر اساس دستورالعمل مصوب سازمان بهزیستی اقدام می­نمایند.


تبصره ـ افشای اطلاعات موضوع این ماده جز در موارد مصرح قانونی ممنوع و مشمول مجازات مقرر در ماده (۶۴۸) قانون مجازات اسلامی – مصوب ۱۳۷۵ ـ است.


ماده۷ـ مددکاران اجتماعی مراکز فوریت­های خدمات اجتماعی بر اساس قراین و شواهد، میزان، شدت خطر و نوع وضعیت مخاطره­آمیز یا بزه­‌دیدگی را تشخیص و فوریت مداخله را تعیین و در موارد شدید و قریب­الوقوع بلافاصله پس از گزارش در سریع­ترین زمان ممکن اقدام می­کنند.


تبصره ـ سازمان بهزیستی مطابق قانون و مفاد این آیین­‌نامه و با در نظر گرفتن فراوانی و نوع مصادیق، دستورالعمل طبقه­بندی وضعیت­های مخاطره­آمیز و بزه­‌دیدگی و فوریت­های مداخله را جهت راهنمایی مددکاران اجتماعی و ایجاد رویه واحد ظرف سه ماه پس از ابلاغ این آیین­‌نامه تصویب و ابلاغ می­کند و آن را هر سه سال یک­بار با لحاظ تحولات اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی و اصلاحات قانونی مورد بازنگری قرار می­دهد.


ماده۸ ـ مددکاران اجتماعی مراکز فوریت­های اجتماعی در موارد ضرورت می­توانند جهت جمع­آوری اطلاعات و حمایت از طفل و نوجوان با اجازه متصرف قانونی یا مدیر ذی­ربط، وارد محل زندگی یا کار افراد و یا محل تحصیل طفل و نوجوان شده و در صورت عدم اجازه، پس از اخذ دستور مقام قضایی اقدام نمایند. در موارد ضرورت مداخله فوری، مددکاران اجتماعی راساً یا در صورت لزوم با همراهی مأموران انتظامی وارد محل­های مذکور می­شوند و گزارش مربوط به همراه ضرورت مداخله فوری را به مرجع قضایی اعلام می­نمایند.


ماده۹ـ در مواردی که مددکار اجتماعی، وضعیت مخاطره­آمیز را احراز نکرد، پرونده را به مرکز فوریت­های اجتماعی ارسال می­کند تا در صورت تأیید ناظر مرکز، پرونده مختومه شود. چنانچه مددکار اجتماعی یا ناظر مرکز، انجام اقدامات حمایتی را نسبت به وی ضروری بداند، نسبت به پذیرش طفل و نوجوان اقدام می­شود.


ماده۱۰ـ مددکاران اجتماعی بعد از پذیرش، چنانچه طفل و نوجوان دارای ولی خاص، قیم یا سرپرست قانونی باشد و بازگشت طفل و نوجوان نزد آنان را بلامانع تشخیص دهند، در حدود وظایف و اختیارات قانونی با تصمیم گروه تخصصی، اقدام لازم را جهت برقراری ارتباط با اشخاص مذکور، بازگرداندن طفل و نوجوان به خانواده، پیشگیری از جدایی و بروز خطر مجدد و ارایه خدمات تخصصی یا حمایت مالی به عمل می­آورند.


ماده۱۱ـ مددکاران اجتماعی پس از پذیرش، با توجه به نوع آسیب و منشا آن، اقدامات لازم را جهت پیشگیری و کاهش آسیب و رفع وضعیت مخاطره­آمیز انجام می­دهند و در صورتی که نیاز به معاینه پزشک قانونی یا نگهداری طفل و نوجوان در مراکز تحت نظر سازمان بهزیستی باشد، حسب مورد طفل و نوجوان را به پزشکی قانونی معرفی و یا مجوز قضایی را جهت نگهداری وی اخذ می­کنند.


ماده۱۲ـ مددکاران اجتماعی در صورت وجود قراین دال بر وقوع جرم علیه طفل و نوجوان، علاوه بر انجام اقدامات حمایتی، موضوع را حسب مورد به مرجع انتظامی یا قضایی اعلام می­نمایند.


ماده۱۳ـ در هر یک از موارد زیر طفل و نوجوان در معرض خطر یا بزه­‌دیده، حسب دستور قضایی و زیر نظر مددکار اجتماعی مسئول در مراکز تحت نظر سازمان بهزیستی نگهداری می­شود:


۱ـ بی­سرپرستی یا بدسرپرستی طفل و نوجوان.


۲ـ عدم دسترسی به والدین، اولیا یا سرپرست قانونی طفل و نوجوان.


۳ـ زندانی بودن والدین، اولیا یا سرپرست قانونی.


۴ـ ناتوانی والدین، اولیا یا سرپرست قانونی در نگهداری طفل و نوجوان با تشخیص گروه تخصصی به دلایلی مانند معلولیت، کم­توانی جسمی، ذهنی یا ابتلای طفل و نوجوان یا والدین، اولیا یا سرپرست قانونی وی به اعتیادهای زیان‏آور، بیماری یا اختلال­های رفتاری، روانی یا شخصیتی و همچنین بیماری‏های جسمی واگیر یا صعب‏العلاج.


۵ ـ وضعیت مخاطره ­آمیز طفل در خانواده مانند سوءاستفاده از طفل و نوجوان در ارتکاب جرایم یا ارتکاب جرم علیه طفل و نوجوان توسط اعضای خانواده، خشونت مستمر اعضای خانواده نسبت به یکدیگر، اشتهار اعضای خانواده به فساد اخلاقی.


۶ ـ بی­ توجهی و سهل­ انگاری نسبت به طفل و نوجوان یا طرد وی توسط خانواده به تشخیص گروه تخصصی و در نظر گرفتن مصلحت طفل و نوجوان.


تبصره ـ در موارد ضروری که اخذ دستور مقام قضایی امکان­پذیر نباشد، مددکار اجتماعی طفل یا نوجوان را از محیط خطر دور و به مراکز نگهداری تحت نظارت سازمان بهزیستی، منتقل می­کند و شرح موضوع و ضرورت مداخله را ظرف دوازده ساعت به اطلاع دادستان می­ رساند.


ماده۱۴ـ مراکز نگهداری تحت نظر سازمان بهزیستی، اعم از دولتی و غیردولتی است که حداقل استانداردهای نگهداری، مراقبت و تربیت اطفال و نوجوانان در آنها مطابق این آیین­‌نامه، دستورالعمل­های سازمان بهزیستی و سایر قوانین و مقررات مربوط به صورت یکسان اعمال می­شود. نگهداری در مراکز غیردولتی صرفاً در صورتی مجاز است که صلاحیت اشخاص حقیقی و حقوقی مؤسسان، مدیران و کارکنان و شرایط ساختمان، تجهیزات، امکانات بهداشتی آن به تأیید سازمان بهزیستی رسیده باشد و برنامه­‌های تربیتی و مراقبتی مرکز و عملکرد مدیر و کارکنان آن تحت نظارت سازمان بهزیستی باشد.


ماده۱۵ـ اطفال و نوجوانان دارای وضعیت خاص، از جمله دارای اعتیاد، کم­توانی جسمی یا ذهنی، مبتلا به بیماری­های خاص یا اختلال هویت جنسی یا روانی، در صورت تشخیص گروه تخصصی به مراکز تخصصی ارجاع می­شوند. در صورت نبود این مراکز در یک استان یا شهرستان، مراکز تحصصی استان­ها و شهرستان­های همجوار مکلف به ارایه خدمات هستند. ارایه خدمات درمانی به این گروه از اطفال و نوجوانان وفق ماده (۴۱) این آیین­‌نامه است.


ماده۱۶ـ در مدت اقامت طفل و نوجوان، اقدامات زیر به ترتیب اولویت انجام می­شود:


۱ـ شناسایی ولی خاص طفل و نوجوان، ارتباط با آنان و تلاش برای بازگشت طفل و نوجوان نزد آنان در صورت داشتن صلاحیت با استفاده از خدمات مددکاری و ارایه خدمات تخصصی یا حمایت روانشناختی، اجتماعی، اقتصادی و اتخاذ تدابیر و انجام اقدامات لازم جهت پیشگیری از جدایی مجدد طفل و نوجوان از خانواده.


۲ـ نصب قیم طبق قانون مدنی و قانون امور حسبی.


۳ـ تعیین سرپرست قانونی طبق قانون حمایت از کودکان و نوجوانان بی­سرپرست و بدسرپرست ـ مصوب ۱۳۹۲ـ .


۴ـ اتخاذ تصمیم در مورد نگهداری در مراکز در صورت عدم اجرای هریک از موارد بندهای (۱) تا (۳) این ماده.


ماده۱۷ـ در بدو ورود طفل و نوجوان به مرکز نگهداری، با استفاده از روش­ها و فناوری­های نوین و مناسب که موجب حفظ کرامت وی شود، مشخصات وی اخذ و با اطلاعات مندرج در برگ معرفی تطبیق و در سامانه ثبت می­شود.


تبصره ـ اطلاعات موضوع این ماده در مراکز فاقد اتصال در دفتر مخصوص ثبت و در اسرع وقت وارد سامانه می­شود.


ماده۱۸ـ پس از ثبت مشخصات، وضعیت سلامت جسمی و روانی، ویژگی­های شخصیتی و بالینی، اختلالات احتمالی و سوابق بیماری طفل و نوجوان در فضای مناسب و دوستدار کودک و با رعایت موازین اسلامی و حقوق شهروندی توسط پزشک معتمد مرکز نگهداری بررسی و در پرونده ثبت می­شود و در صورت لزوم برای پیشگیری از بروز، شیوع یا درمان آن اقدام می­شود.


ماده۱۹ـ در اختیار داشتن هرگونه دارو توسط طفل و نوجوان ممنوع است مگر در موارد خاص با تشخیص و تجویز پزشک.


ماده۲۰ـ در صورت وجود آثار ضرب و جرح و صدمات جدی یا وجود قراین معقول بر ارتکاب جرم نسبت به طفل و نوجوان، در صورت عدم اقدام قبلی، موضوع به صورت فوری و کتبی جهت پیگیری به مرجع قضایی اعلام می­شود.


ماده۲۱ـ نحوه اسکان و مراقبت از طفل و نوجوان در مراکز مجاز نگهداری، ایمنی و استانداردهای فنی لازم در این رابطه و چگونگی نگهداری و استرداد اموال و اشیای طفل و تعیین مصادیق اموال و اشیای ممنوع و مجاز مذکور، به موجب دستورالعمل مصوب سازمان بهزیستی می­باشد.


ماده۲۲ـ مدیر مرکز نگهداری مکلف است شرایط و امکانات تحصیل، برنامه­‌های تربیتی از جمله آموزش­های خودمراقبتی و مهارت­های ارتباطی و آموزش­های فنی و حرفه­ای و آموزش سواد رسانه­ای و فضای مجازی متناسب با نیازها، علایق و استعدادهای اطفال و نوجوانان را فراهم نماید.


ماده۲۳ـ تحصیل تا پایان دوره متوسطه اول برای طفل و نوجوان الزامی است. هر طفل و نوجوان در مرکز نگهداری باید به تحصیلات خود ادامه دهد. شرایط تحصیل باید مطابق استانداردهای کشوری و زیر نظر وزارت آموزش و پرورش بوده و مدارک تحصیلی بدون ذکر نام “مرکز نگهداری”، توسط آموزش و پرورش صادر می­شود.


ماده۲۴ـ معاونت علمی و فناوری رئیس‌جمهور مکلف است در چهارچوب ضوابط و مقررات مربوط نسبت به حمایت از گروه­‌های نوآور و فن­آور و شرکت­ها و مؤسسات دانش­بنیان فعال در حوزه اطفال و نوجوانان اقدام نماید.


ماده۲۵ـ وزارت ورزش و جوانان مکلف است طبق استانداردهای اعلامی از سوی سازمان بهزیستی نسبت به تجهیز مراکز نگهداری به امکانات ورزشی مناسب برای اطفال و نوجوانان و توسعه رشته­‌های ورزشی بومی، متناسب با فرهنگ هر منطقه و مورد علاقه اطفال و نوجوانان اقدام نماید.


ماده۲۶ـ سازمان پزشکی قانونی کشور مکلف است آزمایش­ها، معاینات پزشکی و بالینی مورد نیاز طفل و نوجوانان معرفی­شده از سوی مراکز بهزیستی را به صورت رایگان، خارج از نوبت و با رعایت الزامات دوستدار کودک انجام دهد.


ماده۲۷ـ کمیته امداد امام خمینی(ره) نسبت به ارایه انواع حمایت­های معیشتی، اجتماعی، بهداشتی و درمانی به اطفال و نوجوانان و خانواده­‌های آنان با معرفی سازمان بهزیستی اقدام می­نماید. سهم هر یک از دو نهاد فوق سالانه به پیشنهاد وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی و با ابلاغ سازمان برنامه و بودجه تعیین می­شود.


ماده۲۸ـ نیروی انتظامی طفل و نوجوان در معرض خطر یا بزه­‌دیده را با روش­های زیر شناسایی و در صورت نیاز به حمایت به مراکز بهزیستی معرفی و موضوع را برای اطلاع یا مداخله قضایی به مرجع ذی­صلاح قضایی اعلام می­کند:


۱ـ مراجعه طفل و نوجوان به تنهایی یا همراه دیگری که اظهارات وی و اوضاع و احوال موجود دلالت بر وقوع وضعیت مخاطره­آمیز یا بزه­‌دیدگی داشته باشد.


۲ـ معرفی طفل و نوجوان در وضعیت مخاطره­آمیز به نیروی انتظامی توسط اشخاص حقیقی یا حقوقی.


۳ـ مشاهده طفل و نوجوان در وضعیت مخاطره­آمیز یا بزه­‌دیده در حین انجام وظایف یا گشت­زنی.


۴ـ شکایت از طفل و نوجوان.


ماده۲۹ـ نیروی انتظامی ظرف شش ماه از تاریخ ابلاغ این آیین­‌نامه با هماهنگی و همکاری مرجع ملی حقوق کودک نسبت به آموزش ضابطان دادگستری مرتبط اقدام می‌نماید.


ماده۳۰ـ مأموران نیروی انتظامی در موارد ضروری حسب درخواست مسئولان مراکز تحت نظر بهزیستی، جهت تأمین امنیت این مراکز اقدام می­کنند.


ماده۳۱ـ چنانچه مددکاران اجتماعی در اجرای مأموریت محوله، حسب شرایط و اوضاع و احوال، نیازمند تأمین امنیت خود یا طفل و نوجوان در معرض خطر یا بزه­‌دیده باشند، از هر طریق ممکن موضوع را به نیروی انتظامی اعلام می­کنند، مأموران این نیرو مداخله فوری به عمل می­آورند.


ماده۳۲ـ سازمان زندان­ها و اقدامات تأمینی و تربیتی کشور مکلف است:


۱ـ به منظور رشد و تکامل همه­جانبه اطفال و نوجوانان محروم از آزادی، برنامه جامع توانمندسازی اطفال و نوجوانان شامل آموزش­های رسمی، فنی و حرفه­ای، مهارت­های زندگی و ارتباطی و سایر آموزش­های متناسب با سن، جنس، فرهنگ و وضعیت طفل و نوجوان محروم از آزادی را با همکاری وزارت آموزش و پرورش تهیه و اجرا کند.


۲ـ نسبت به شناسایی و معرفی اطفال و نوجوانانی که پدر، مادر یا سرپرست قانونی آنان در زندان به سر می­برند به سازمان بهزیستی و وزارت آموزش و پرورش اقدام کند.


۳ـ نسبت به ارایه مشاوره و اقدامات حمایتی اولیه نسبت به اطفال و نوجوانان محروم از آزادی اقدام کند.


۴ـ ظرف سه روز اول دوره نگهداری طفل و نوجوان محروم از آزادی با بهره ­گیری از اطلاعات نهادهای حمایتی، گزارشی از وضعیت فردی و خانوادگی آنان جهت انجام اقدامات حمایتی در دوره نگهداری یا پس از ترخیص طفل و نوجوان و تحویل به خانواده­اش یا سازمان بهزیستی ارایه و در سامانه ثبت نماید.


۵ ـ نسبت به بهینه­ سازی و استانداردسازی کانون­های اصلاح و تربیت، متناسب با سن و جنسیت اطفال و نوجوانان مقیم در کانون و تأمین تجهیزات و امکانات مناسب برای کانون­های اصلاح و تربیت اقدام کند.


۶ ـ ترتیبی اتخاذ نماید که زنان زندانی دارای فرزند کمتر از (۱۸) سال سن، در برخورداری از ارفاقات قانونی نظیر تحمل حبس تحت نظارت الکترونیکی در اولویت قرار گیرند.


۷ـ سازمان مکلف است پس از ترخیص مددجو به منظور تسهیل و تکمیل فرایند بازپروری، جامعه ­پذیری، رفع مشکلات از قبیل ارتباط با خانواده، ادامه تحصیل، ادامه درمان اعتیاد، تهیه اسناد سجلی و هویتی، تأمین هزینه­ ها و امکانات زندگی و اشتغال مددجو با همکاری و بهره ­گیری از ظرفیت­های نهادهای حمایتی و تشکل­های مردم ­نهاد اقدام نماید.


ماده۳۳ـ وزارت کشور از طریق استانداری­ها، فرمانداری­ها، بخشداری­ها، شهرداری­ ها و دهیاری­های سراسر کشور و با همکاری سایر نهادهای حامی نسبت به شناسایی اطفال و نوجوانان ایرانی یا غیرایرانی فاقد اسناد سجلی یا اوراق هویتی و صدور این اسناد در حدود وظایف قانونی اقدام می­ نماید.


ماده۳۴ـ وزارت کشور مکلف است از طریق سازمان ثبت احوال کشور و اداره کل امور اتباع و مهاجرین خارجی نسبت به تسهیل صدور اسناد سجلی یا تابعیتی اطفال و نوجوانان معرفی­شده از سوی سازمان بهزیستی، سازمان زندان­ها و اقدامات تأمینی و تربیتی کشور، دفاتر حمایت از اطفال و نوجوانان دادگستری­ها و سایر نهادهای حمایتی اقدام کند.


ماده۳۵ـ وزارت کشور در مورد اطفال و نوجوانان غیرایرانی مکلف است:


۱ـ با هماهنگی وزارت امور خارجه، تعامل لازم با سازمان­های بین ­المللی جهت جذب تسهیلات و خدمات مشاوره، بهداشتی و درمانی را برای اطفال و نوجوانان غیرایرانی انجام و در اختیار وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و سازمان بهزیستی قرار دهد.


۲ـ از طریق وزارت امور خارجه با نمایندگی ­های سیاسی و کنسولی کشورهای متبوع اطفال و نوجوانان، تعامل و زمینه بازگرداندن آنها به کشورشان را به همراه خانواده و با رویکرد خانواده­ محوری فراهم کند.


ماده۳۶ـ سازمان ثبت احوال کشور مکلف است اسامی و نشانی اطفال و نوجوانان ایرانی و غیرایرانی را که به سن قانونی تحصیل رسیده ­اند، هر سال حداقل سه ماه پیش از آغاز سال تحصیلی جدید به تفکیک مناطق شهری و روستایی به آموزش و پرورش اعلام نماید. اداره کل امور اتباع و مهاجرین خارجی، نیروی انتظامی و کلیه نهادهایی که این­گونه اطلاعات را در اختیار دارند، مکلفند این اطلاعات را در اختیار سازمان ثبت احوال کشور قرار دهند.


ماده۳۷ـ شهرداری­ها مکلفند در راستای تحقق اهداف قانون نسبت به انجام موارد زیر اقدام کنند:


۱ـ تخصیص فضا و کمک به تجهیز فضاهای لازم و استاندارد برای استقرار مراکز بهزیستی جهت شناسایی، حمایت، نگهداری و توانمندسازی اطفال و نوجوانان موضوع قانون.


۲ـ فراهم کردن امکان استفاده رایگان از فضاها و امکانات فرهنگی، ورزشی و درمانی شهرداری برای اطفال و نوجوانان معرفی­ شده از سوی سازمان بهزیستی.


۳ـ فرهنگ­سازی، اطلاع­رسانی و انجام تبلیغات محیطی و شهری جهت حمایت از اطفال، نوجوانان و خانواده دوستدار کودک براساس استانداردهای اعلام ­شده از سوی شورای هماهنگی مرجع ملی حقوق کودک.


۴ـ نظارت مؤثر بر عملکرد پیمانکاران شهرداری به منظور عدم به ­کارگیری اطفال و رعایت مقررات کار در مورد نوجوانان و گزارش موارد تخلف به دفتر حمایت از اطفال و نوجوانان دادگستری.


۵ ـ متناسب­ سازی شهرها با استانداردها و ضوابط شهر دوستدار کودک.


ماده۳۸ـ وزارت کشور مکلف است:


۱ـ از طریق سازمان امور اجتماعی کشور نسبت به فعال­سازی کارگروه فرهنگی، اجتماعی، سلامت، بانوان و خانواده به عنوان مرجع متناظر در زمینه حمایت از اطفال و نوجوانان اقدام و گزارش فعالیت استانداری­ها و فرمانداری­ها را به منظور نظارت ارزیابی و پایش به مرجع ملی حقوق کودک ارسال نماید.


۲ـ از طریق سازمان شهرداری­ها و دهیاری­های کشور بر تحقق وظایف شهرداری­ها و دهیاری­های سراسر کشور در مورد اطفال و نوجوانان موضوع قانون اقدام و گزارش فعالیت آن را به منظور نظارت، ارزیابی و پایش به مرجع ملی حقوق کودک ارسال نماید.


ماده۳۹ـ وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی مکلف است:


۱ـ زمینه بهره­ مندی افراد واجد شرایط معرفی­ شده از سوی سازمان بهزیستی از ظرفیت­های بخش تعاون، دریافت بسته ­های حمایتی و وام خوداشتغالی را فراهم نماید.


۲ـ با معرفی سازمان بهزیستی، نسبت به ارایه آموزش ­های رایگان مهارت­های شغلی به نوجوانان بالای (۱۵) سال و خانواده ­های اطفال و نوجوانان موضوع قانون از طریق بخش­های دولتی و غیردولتی و سازمان فنی و حرفه­ ای اقدام نماید.


۳ـ از طریق بازرسان کار و نهادهای غیردولتی اقدامات لازم را به منظور شناسایی موارد بهره­ کشی از اطفال و نوجوانان ایرانی و غیرایرانی در تمامی محیط­ های کار به عمل آورده و حسب مورد موضوع را جهت ارایه خدمات حمایتی به ادارات بهزیستی و جهت تعقیب مرتکبان به دفتر حمایت از اطفال و نوجوانان دادگستری گزارش دهند و از نیروی انتظامی و مددکاران اجتماعی برای همکاری در بازرسی و حضور در محیط­های کار دعوت نمایند.


۴ـ ضوابط مربوط به احراز صلاحیت کارفرمایان و پیمانکاران در به­ کارگیری نوجوانان را ظرف سه ماه از تاریخ ابلاغ این آیین­‌نامه تهیه و به صاحبان مشاغل ابلاغ و بر اجرای آن نظارت نماید.


ماده۴۰ـ وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی مکلف است:


۱ـ خدمات درمانی و بهداشتی رایگان به اطفال و نوجوانان معرفی­شده از سوی سازمان بهزیستی ارایه کند.


۲ـ نسبت به پوشش کامل بیمه سلامت برای تمام اطفال و نوجوانان ساکن ایران اعم از ایرانی یا غیرایرانی به ویژه اطفال و نوجوانان در معرض خطر یا بزه­‌دیده، اقدام نماید.


۳ـ دستورالعمل بهداشت کار و مراقبت پزشکی را برای استانداردسازی شرایط کار نوجوانان با همکاری وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی ظرف سه ماه از تاریخ ابلاغ این آیین­‌نامه تهیه و ابلاغ کند.


۴ـ فهرست اقدامات فوری درمانی یا اورژانسی اعم از سرپایی یا نیازمند بستری را با توجه به وضعیت­های مخاطره ­آمیز موضوع ماده (۳) قانون را ظرف سه ماه از تاریخ ابلاغ آن تدوین نماید و هر سه سال یک­بار حسب ضرورت بازنگری کند.


ماده۴۱ـ وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی مکلف است از طریق بیمارستان­ها، درمانگاه­‌ها، مطب­ ها، سازمان اورژانس کشور و سایر مؤسسات درمانی اعم از دولتی، عمومی، غیردولتی، خصوصی و خیریه:


۱ـ نسبت به پذیرش و درمان فوری اطفال و نوجوانان آسیب­ دیده و ثبت و نگهداری کلیه آثار و شواهد موارد مشکوک به سوءرفتار اقدام و در موارد درخواست والدین، اولیا یا سرپرست قانونی جهت ترخیص یا تحویل طفل و نوجوان پیش از پایان دوره درمان، موضوع را به بهزیستی محل کتباً یا از طریق تماس با اورژانس اجتماعی و خط ارتباطی (۱۲۳) اعلام کند.


۲ـ در هر مورد که دلایل و قراین بر بزه­ دیدگی طفل و نوجوان دلالت نماید، موضوع را فوراً به دفتر حمایت از اطفال و نوجوانان دادگستری و در صورت نیاز به حمایت، به ادارات بهزیستی گزارش نماید.


۳ـ نسبت به شناسایی طفل و نوجوانی که به جهت بیماری یا اختلال رفتاری، روانی یا شخصیتی و یا بیماری­های جسمی واگیردار یا صعب­العلاج وی یا والدین، اولیا یا سرپرست قانونی در وضعیت مخاطره­آمیز قرار گرفته است و معرفی وی به ادارات بهزیستی اقدام کند.


ماده۴۲ـ وزارت آموزش و پرورش مکلف است:


۱ـ نسبت به ثبت نام رایگان اطفال و نوجوانان معرفی­شده از سوی سازمان بهزیستی و نهادهای حمایتی اقدام نماید.


۲ـ نسبت به آموزش رایگان اطفال و نوجوانانی که در مراکز نگهداری یا کانون­های اصلاح و تربیت نگهداری می­شوند، اقدام نماید.


۳ـ نسبت به آموزش رایگان به نوجوانان کارگر یا کارآموز اقدام لازم را به عمل آورد.


۴ـ حسب گزارش­های دریافتی از سازمان ثبت احوال کشور، اطفال و نوجوانان بازمانده از تحصیل را شناسایی و چنانچه برای رفع علت ترک تحصیل نیاز به اقدام حمایتی یا قضایی باشد، حسب مورد موضوع را به سازمان بهزیستی کشور یا دفتر حمایت از اطفال و نوجوانان دادگستری اعلام کند.


۵ ـ از طریق کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان نسبت به شناسایی و پرورش استعدادهای اطفال و نوجوانان ساکن در مراکز نگهداری بهزیستی یا معرفی­شده از سوی آن، ارایه خدمات، محصولات و تجهیزات فرهنگی به مراکز و اختصاص سهمیه رایگان جهت شرکت در کلاس­ها، مسابقات، جشنواره­‌ها، نمایشگاه­‌ها و سایر برنامه­‌های کانون به اطفال و نوجوانان معرفی­شده از سوی سازمان بهزیستی اقدام نماید.


۶ ـ با همکاری و هماهنگی مرجع ملی حقوق کودک نسبت به طراحی و برگزاری دوره­‌های آموزشی بدو و ضمن خدمت کادر آموزشی، مدیران، مشاوران و کارکنان مدارس در زمینه حقوق اطفال و نوجوانان موضوع قانون و سایر موضوعات مورد نیاز اقدام نموده و محتوای برنامه­‌های آموزشی توسط مرجع ملی حقوق کودک تهیه و ارایه می­گردد.


۷ـ اطفال و نوجوانان کم­توان یا مبتلا به اختلالات شناختی یا مشکلات یادگیری از آموزش­های ویژه و متناسب برخوردار شوند.


۸ ـ با همکاری وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات جهت پوشش تحصیلی کامل اطفال و نوجوانان، تمهیدات لازم را برای ارایه و دسترسی به خدمات آموزشی مجازی فراگیر برای همه دانش‌آموزان فراهم نماید.


ماده۴۳ـ وزارت آموزش و پرورش در تمامی مدارس دولتی و غیردولتی نسبت به پایش مستمر وضعیت حضور دانش‌آموزان در طول سال تحصیلی اقدام می­کند. در صورت شناسایی موارد مشکوک به ترک تحصیل ضمن بررسی موضوع و علت­سنجی، با همکاری دستگاه­‌های ذی­ربط زمینه حضور مجدد و ادامه تحصیل دانش‌آموز را فراهم می­کند. در صورت ضرورت انجام اقدامات حمایتی یا مداخله قضایی به جهت بزه­‌دیدگی یا وضعیت مخاطره­آمیز طفل و نوجوان، مدیر مدرسه ضمن اعلام مراتب به آموزش و پرورش منطقه یا ناحیه موضوع را فوراً به سازمان بهزیستی یا دفتر حمایت از اطفال و نوجوانان دادگستری اعلام کند. دستگاه­‌های ذی­ربط مکلف به همکاری با وزارت آموزش و پرورش در این زمینه هستند.


ماده۴۴ـ وزارت آموزش و پرورش از طریق سامانه نماد (نظام مراقبت اجتماعی دانش‌آموزان) در تمامی مدارس دولتی و غیردولتی نسبت به پایش مستمر وضعیت تحصیلی و رفتاری دانش‌آموزان اقدام می­کند. مدیر مدرسه با شناسایی دانش‌آموزان در معرض خطر یا بزه­‌دیده ضمن ارایه خدمات آموزشی، مشاوره فردی و خانوادگی و انجام مداخلات مختصر ضروری، در صورت نیاز به ارایه خدمات حمایتی و تخصصی یا مداخله قضایی، حسب مورد موضوع را فوراً به سازمان بهزیستی یا دفتر حمایت از اطفال و نوجوانان دادگستری اعلام می­کند.


ماده۴۵ـ سازمان نهضت سوادآموزی مکلف است در چهارچوب ضوابط و مقررات


نهضت سوادآموزی و در صورت درخواست سرپرست طفل و نوجوان یا نهادهای حمایتی، نسبت به آموزش رایگان اطفال و نوجوانانی که به دلایلی مانند شرایط خاص جسمی، کم‌توانی، بیماری، نبود امکانات و شرایط تحصیل، افزایش سن نسبت به مقطع تحصیلی و یا هر دلیل دیگری قادر به ادامه تحصیل در نظام رسمی آموزش و پرورش کشور نیستند، اقدام کند.


ماده۴۶ـ سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران مکلف است به منظور رعایت حقوق و مصالح اطفال و نوجوانان، ظرف شش ماه از تاریخ ابلاغ این آیین­‌نامه با انجام مطالعات جامع و آسیب­شناسی اثرات برنامه­‌های موجود و با لحاظ وضعیت فرهنگی و اجتماعی، نظام رده­بندی سنی و محتوایی محصولات سازمان را مورد بازنگری قرار داده و رعایت آن را در انتشار و پخش محصولات الزامی نماید.


ماده۴۷ـ سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران مکلف است نسبت به تدوین برنامه جامع تولید و پخش برنامه­‌های مربوط به اطفال و نوجوانان از حیث مدت و زمان­بندی پخش و توزیع برنامه­‌ها در تمامی شبکه­‌ها متناسب با سن، جنس، روحیات و علایق اطفال و نوجوانان، اقدام نماید.


ماده۴۸ـ سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران مکلف است به منظور افزایش اطلاعات اطفال و نوجوانان و خانواده­‌های آنان، با همکاری دستگاه­‌های موضوع قانون، نسبت به تولید و پخش برنامه­‌هایی با مضامین و محتوای حقوق اطفال و نوجوانان و حمایت از آنان به ویژه تشریح وضعیت­های مخاطره­آمیز و بزه­‌دیدگی، منشا، آثار، تبعات و چگونگی مقابله با آنها و تبیین تکالیف مراجع و اشخاص مرتبط در این زمینه اقدام نموده و پخش برنامه­ های تولیدشده سازمان بهزیستی و سایر دستگاه­‌های موضوع قانون را در این زمینه تسهیل کند.


تبصره ـ پخش تبلیغات بازرگانی برای اطفال زیر (۷) سال ممنوع و برای اطفال و نوجوانان بالای (۷) سال نیز با در نظر گرفتن مدت و زمان­بندی پخش مناسب و جلوگیری از پخش تبلیغات گمراه‌کننده و مضر مجاز است.


ماده۴۹ـ سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران مکلف است ظرف سه ماه از تاریخ ابلاغ این آیین­‌نامه به منظور جلوگیری از ورود هرگونه ضرر و خدشه به سلامت، تربیت، اخلاق یا حقوق اطفال و نوجوانان نسبت به بازنگری و اصلاح ضوابط ناظر بر کمیت و کیفیت برنامه­‌ها اعم از برنامه­‌های تولیدی و یا تأمینی، پخش و تبلیغ آثار و محصولات و تولید و پخش تبلیغات بازرگانی اقدام نماید.


فصل سوم ـ هماهنگی، آموزش و ارزیابی


ماده۵۰ ـ ایجاد هماهنگی و نظارت بر حسن اجرای این آیین­‌نامه در سطح ملی برعهده مرجع ملی حقوق کودک و در سطح استان­ها بر عهده کارگروه فرهنگی، اجتماعی، زنان و خانواده و سلامت به عنوان مرجع متناظر استانی حمایت از کودک می­باشد.


تبصره۱ـ اجرای تکالیف مقرر در این آیین­‌نامه و وظایف کارگروه فرهنگی، اجتماعی، زنان و خانواده و سلامت در شهرستان­ها بر عهده فرماندار است.


تبصره۲ـ به منظور اجرای تکالیف مقرر در این آیین­‌نامه درخصوص آموزش و ترویج حقوق کودک و مشاوره و معاضدت حقوقی، مرجع ملی حقوق کودک از طریق ایجاد مجموعه خدمات (کلینیک­­ های) ح

فرم ارسال نظر



آخرین مطالب این وبلاگ

آخرین مطالب مجله